ویژگی های دوره دانشجویی تدبر در قرآن

نظرات و تجربیات شرکت‌‌کنندگان در دوره‌‌‌‌‌ها


کلیک کنید

مدرسه مجازی تدبر در قرآن

مدرسه مجازی تدبر در قرآن، شامل یک پیش دوره و دو ترم آموزشی است:
▫️پیش دوره آشنایی با تدبر در قرآن: در این دوره کوتاه مدت، چیستی، ضرورت، هدف و روش تدبر در قرآن مورد بحث قرار گرفته و مخاطبان در قالب یک نمونه سوره، با تدبر در سوره ها به طور عینی آشنا می شوند.
▫️ترم اول (کارگاه تدبر در سور مدنی): مخاطبان در این ترم، تدبر در ده سوره حدید تا تحریم را تمرین می‌کنند و با محتوای کلی سوره‌های مدنی و حاکمیتی قرآن آشنا می‌شوند.
▫️ترم دوم (کارگاه تدبر در سور مکی): مخاطبان در این ترم، تدبر در ده سوره ملک تا انسان را تمرین می کنند و با محتوای کلی سوره های مکی و بنیادی-اعتقادی قرآن آشنا می‌شوند.


پژوهش های تدبری

دسته‌بندی مفهومی آیات (سیاق‌بندی) در سوره‌ها

سوره ها دارای انسجام محتوایی بوده و هر سوره سیر و جهت مشخصی را دنبال می‌کند. این سیر دارای مقاطع و فرازهایی است که هر یک از کنار هم قرار گرفتن چند آیه مرتبط در قالب یک دسته (یا سیاق) تشکیل شده است. در این مجموعه، سیاق بندی کل سوره های قرآن ارائه شده است.

بیانات مقام معظم رهبری پیرامون تدبّر در قرآن

یکی از توصیه‌های همیشگی رهبر انقلاب (حفظه الله) توجه به آموزش عمومی قرآن، تدبر در قرآن و انس با آن بوده است. در این مجموعه، بیانات ایشان در مورد تدبر در قرآن جمع آوری شده است. مرور این بیانات دید مناسبی را نسبت به اهمیت و جایگاه تدبر در قرآن، ایجاد می‌نماید.

مبانی تدبّر در قرآن

در هر کاری، داشتن مبنای فکری صحیح ما را به روش متقن و به کارگیری روش متقن ما را به نتایج درست می رساند. متأسفانه بسیاری از فعالیتهای تدبری در قرآن، مبنای فکری صحیح و لذا روش متقن و در نتیجه نتایج درستی ندارد. در مؤسسه گفتمان قرآن و ولایت تلاش بر آن بوده که تدبر در قرآن بر اساس روش متقن و مبنای صحیح باشد. در ادامه برخی مطالب و پژوهشهایی که ما را به مبنای صحیح در امر تدبر در قرآن می رساند، عرضه می گردد.

رویکردهای مؤسسه

متأسفانه اندیشه جامع قرآنی در گفتمان دینی جامعه ما جایگاه محوری ندارد و جای آن را اخبار، نقل ها و روایات، ذوقها و سلیقه ها و گاه حتی خواب و شعر گرفته است! و همین، موجبات نقص و اشکال و گاه حتی انحراف در ساحات مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه اسلامی مان را فراهم کرده است. بر همین اساس، مؤسسه گفتمان قرآن و ولایت از ۱۶ سال پیش و با هدف تحول در گفتمان دینی جامعه، فعالیتهای گسترده پژوهشی و آموزشی در زمینه فهم قرآن و تدبر در آن را در دستور کار خود قرار داده است تا به تدریج گفتمان دینی جامعه، گفتمانی قرآن محور (قرآن پایه) شده، نقصها، اشکالات و انحرافات از گفتمان دینی ما زدوده شود و موجبات اعتلای هر چه بیشتر جامعه اسلامی مان در ساحات مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی فراهم شود. بر این اساس ما به آموزش قرآن کریم به عنوان یک فعالیت مبنایی و گفتمانی نگاه می کنیم. یعنی هدف ما، تغییر گفتمان و اصلاح چارچوبهای فکری مخاطبان است. ما صرفاً به دنبال افزودن اطلاعات قرآنی و بیان یک سری نکات معرفتی نیستیم. در واقع دغدغه‌های ما فراتر از برگزاری چند دوره تدبر در قرآن است. گرچه محور فعالیت‌های ما تدبر در قرآن است، اما نه اینکه می توانستیم دوره نهج البلاغه، دوره تاریخ اسلام، دوره سبک زندگی اسلامی و یا مشابه این را داشته باشیم ولی به خاطر علاقه و سابقه قعالیت، بحث قرآنی را دنبال می کنیم. ما در وهله اول به دنبال ایجاد یک نگاه صحیح دینی و اصلاح سبک دینداری و دین‌ورزی هستیم، و انتخاب فعالیت قرآنی جهت محوریت و اهمیت آن جهت نیل به این هدف دینی است.
حل مسائل فرهنگی و دینی نیازمند یک اصلاح و حرکت دینی ریشه ای و اصیل و ناب است و معتقدیم این حرکت اصیل، جز با محوریت قرآن کریم و به عرصه آمدن قرآن ممکن نیست. لذا تمرکز مؤسسه بر «فعالیت قرآنی» از باب انتخاب یک گزینه از میان فعالیتهای دینی ممکن نیست. در حقیقت حل مسائل و دغدغه های فراگیر دینی جز از این طریق بطور کامل محقق نمی شود. از رو می بایست قرآن محوری در شناخت دین را احیاء کرد. روایت محوری، فلسفه محوری، عرفان محوری و... نقص دارد و به انحراف خواهد انجامید. باید مفاهیم تدبری قرآن، محور باشد و هر چیز دیگر را به شرط قبول و یا لااقل عدم مخالفت با آن مفاهیم به عنوان دین پذیرفت.
بر دو سبک می توان دیندار بود: دینداری احساسی، سرسری و عوامانه و یا دینداری آگاهانه و معرفت محور. معتقدیم دینداری آگاهانه را باید در جامعه ترویج کرد و بر این اساس بر ارتقای بینش دینی مخاطب تمرکز می کنیم، نه صرفاً برانگیختن احساسات وی و یا اکتفاء کردن به برخی معارف اخلاقی و رفتاری. اگر بینشها و چارچوبهای فکری ما بر مبنای نظام فکری قرآنی شکل بگیرد، اعمال، رفتار، انگیزه‌ها و احساسات ما نیز به تدریج قرآنی می شود. بر این اساس، فعالیت محوری مؤسسه، یک فعالیت فکری-بینشی است. البته بر مبنای نگاه قرآن محورانه به دین، لازمه گسترش دینداری آگاهانه در جامعه، قابلیت ارتباط مستقیم آحاد جامعه با منبع اصلی دین یعنی قرآن و فهم چارچوب زندگی دینی از آن است، از این رو محور فعالیتهای ما آموزش تدبر در قرآن است.
معتقدیم فهم قرآن دارای ضابطه و معیار است؛ نه ذوقی و سلیقه ای، نه وابسته به اشخاص و افراد. متأسفانه برخی از فعالیتهای قرآنی حتی با اسم تدبر، متکی به ذوق و سلیقه شخص است و ضابطه، روش، دلیل و معیار روشنی ندارد. از این مدل فعالیتهای دینی و قرآنی، ضربه‌ها خورده‌ایم، لذا یکی از نقاط مهم مورد تأکید مؤسسه، آموزش روش تدبر در قرآن است. در این راستا، طراحی دوره ها به صورت آموزشی و تعاملی و تهیه منابع لازم جهت آموزش روش تدبر، یکی از دغدغه‌های همیشگی مؤسسه بوده است.