اردیبهشت ۲۹, ۱۳۹۹

جدول سیاق بندی سوره‌ها

قرآن به عنوان کتاب الهی، به مانند همه کتب، دارای فصل‌بندی‌های مشخص است. فصل‌های کتاب الهی، سوره‌های آن هستند. تمایز سوره‌ها از هم در مصحف شریف با بسمله و تحدی قرآن به سوره‌ها، گویای چنین جایگاهی برای سوره‌ها است. بر این اساس باید قرآن را به عنوان یک کتاب منسجم، سوره سوره خواند تا درک درست و منسجمی از قرآن شکل بگیرد، اما متأسفانه آنچه در جامعه مرسوم است، قرائت جزء جزء، حزب حزب و یا صفحه ای قرآن می باشد؛ که هیچ معیار قرآنی و محتوایی ندارد و فقط یک ملاک کمّی در آن لحاظ شده است.

برای خواندن هر چه بهتر سوره‌ها و درک انسجام، غرض و سیر هدایتی آنها، بهتر است ابتدا سوره‌ها را بر اساس معیارهای ادبی، لفظی و محتوایی به پاراگراف‌هایی تقسیم بندی کرد، پاراگراف‌هایی که در هر کدام از آنها یک سیر مفهومی مشخصی از مطالب سوره مطرح می‌شود. در ادبیات علم تدبر در قرآن به این پاراگراف‌ها، سیاق گفته می شود.

آنچه در ادامه می‌آید، سیاق‌بندی تمام سوره‌های قرآن است. در این اثر عمدتاً از سیاق بندی انجام شده در تفسیر المیزان و کتب و تحقیقات مؤسسه تدبر در کلام وحی قم بهره گرفته شده است. البته این کار ابتدایی بوده و جمع‌بندی کامل‌تر آن نیازمند وقت بیشتر و فرصت برای مطالعه تدبری تمامی سوره‌ها می‌باشد.

شایان ذکر است برای تسهیل در امر ختم قرآن در مساجد و نماز خانه هایی که تا قبل از این به صورت قرائت یک صفحه در هر روز انجام می گرفته است، در مواردی که یک سیاق خیلی بزرگتر از یک صفحه بوده است، این سیاق به گونه‌ای به بخشهای کوچکتری تقسیم شده که هر بخش به لحاظ کمی تقریباً به اندازه یک صفحه از قرآن و به لحاظ کیفی و معنایی نیز تا حدی از انسجام معنایی برخوردار باشد. البته در صورت کوچکتر بودن سیاقها و یا حتی سوره ها(به مانند برخی سوره های جزء سی) از یک صفحه نیز چند سیاق یا سوره با هم یک بخش را تشکیل داده اند. این بخشها را در ستون آخر تحت عنوان ” مقداری که برای تلاوت قرآن روزانه در مساجد می توان خواند” مشخص کرده‌ایم. بر این اساس می‌توان قرآن را در مساجد و نمازخانه ها در حدود ۵۰۰ روز ختم کرد و در عین حال توجه بیشتری به معنا و مفهوم آیات نیز داشت.

جدول سیاق بندی سوره ها