کتاب حاضر یک اثر علمی بیارتباط با جریانات فکری-گفتمانی جامعه نیست، بلکه تلاشی است در دل حرکتی مبارک به نام «جریان تدبر در قرآن» و تلاشی است برای پیشبرد هر چه بهتر آن.
جریان تدبر در قرآن، جریان قرآنی ریشه دار و اصیل بوده که پایه های فکری اولیه آن توسط علامه طباطبائی(ره) و فضاسازی عمومی آن در جامعه توسط امام خامنه ای(ره) و احیاء و طرح ریزی آن توسط استاد محترم حجت الاسلام و المسلمین محمد حسین الهی زاده انجام شده است.
اثر کنونی حاصل بیش از بیست سال تلاش آموزشی، پژوهشی و گفتمانی در زمینه تدبر در قرآن است و در آن سعی کردهایم به جنبههایی از بحث تدبر در قرآن بپردازیم که در آثار متقدم در خصوص تدبر در قرآن کمتر بدانها پرداخته شده است، بر همین اساس نام کتاب «بازخوانی تدبر در قرآن» نهاده شده است.
در این کتاب، مسائل مربوط به تدبر در قرآن که عبارتند از: ماهیت و کارکرد تدبر در قرآن و مبانی و روش آن مورد بازخوانی و تبیین مستند قرار گرفته است. این بازخوانی منجر به ارائه روایتی منسجم و علمی از مقوله تدبر در قرآن شده است.
هدف از تألیف این کتاب، بازخوانی و تبیین مستند رئوس مسائل مربوط به تدبر در قرآن است که عبارتند از: ماهیت و کارکرد تدبر در قرآن و مبانی و روش آن. این بازخوانی منجر به ارائه روایتی منسجم و علمی از مقوله تدبر در قرآن شده است. دغدغه ما در کتاب حاضر این بوده که همه مسائل اصلی مربوط به تدبر در قرآن در یک اثر واحد کنار هم دیده شود تا یک منظومه فکری منسجم از مقوله تدبر در قرآن ارائه شود.
مطالب این کتاب در یک سیر منظم و منطقی به صورت زیر طراحی شده است:
در فصل اول کتاب به ماهیت تدبر در قرآن پرداختهایم و برای درک بهتر این مطلب، ابتدا ماهیت قرآن را به بحث نشسته و سپس بر اساس آن معنای تدبر در قرآن را بیان کردهایم. در ادامه به بحث مهم «قلمروی تدبر در قرآن» پرداختهایم تا حیطه تدبر در قرآن مشخص شده و تمایز آن با مواردی مانند تفسیر قرآن، شرح قرآن، تذکر به قرآن، عمل به قرآن و… مشخص شود.
در فصل دوم کتاب به بحث کارکرد تدبر در قرآن پرداخته و جهت درک درست این کارکرد، ابتدا بحث مهم جایگاه قرآن کریم در نظام دین را مورد بررسی قرار دادهایم و آنگاه بر اساس نتایج این بحث، جایگاه و کارکرد تدبر در قرآن در نظام دین و زندگی دینی را تبیین کردهایم.
بعد از مشخص شدن ماهیت و جایگاه تدبر در قرآن، در فصل سوم کتاب، مبانی تدبر در قرآن یعنی زیربناهای فکری امر تدبر در قرآن را مورد بررسی قرار دادهایم. در این فصل به دو مبنای مهم و قریب تدبر در قرآن پرداختهایم: یکی امکان فهم عمومی قرآن کریم و دیگری وحیانی بودن چینش قرآن. البته در خلال بحثهای فصل اول و دوم کتاب نیز عملاً به برخی دیگر از مبانی بعیدتر تدبر در قرآن پرداخته شده است.
بعد از همه بحثهای گذشته در فصل چهارم کتاب به بحث روش تدبر در قرآن که روشن کننده شیوه و مدل تدبر در قرآن است، پرداختهایم. محتوای این فصل در واقع خروجی همه بحثهای گذشته بوده و اصول کلی نحوه مواجهه ما با متن قرآن کریم برای تدبر در قرآن را مشخص میکند.
جهت آشنایی بیشتر با محتوای کتاب، فهرست مطالب از اینجا قابل دریافت است.
