آشنایی با طرح تدبر در قرآن دانشگاهیان


 

۳۱۷

«طرح تدبر در قرآن دانشگاهیان»، از سال ۱۳۸۴ با هدف ترویج فرهنگ ارتباط  روشمند با قرآن و همچنین تعمیق بصیرت قرآنی-ولایی کار خود را آغاز نمود. در این طرح به طور ویژه از طرح «تدبر در قرآن» استاد محترم حجت الاسلام و المسلمین الهی زاده از شاگردان حضرت آیت الله جوادی آملی(حفظه الله) بهره گرفته شده است(جهت آشنایی بیشتر با ایشان اینجا را کلیک کنید). البته طرح تدبر در قرآن خود الهام گرفته از مسلک علمی و تفسیری علامه طباطبایی(رحمه الله) می باشد . لازم به ذکر است گرچه نقطه شروع دعوت به تدبر، آیات شریفه قرآن و در ادامه دستورات ائمه معصومین (علیهم السلام) است، اما به جرأت می‌توان گفت احیاگر این مسیر در عصر حاضر (بالاخص در بعد علمی)، تلاش خالصانه علامه طباطبایی(رحمه الله) در تفسیر شریف المیزان می‌باشد. ایشان در این تفسیر، با دقت درخور توجهی نتیجه «تدبر» در قرآن را بستری برای «تفسیر» قرار داده‌اند. جهت مطالعه بیشتر پیرامون تدبر، اینجا را کلیک کنید.

javadi_elahi«طرح تدبر در قرآن دانشگاهیان»، از نیمسال اول سال ۸۴-۸۵ کار خود را در نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشگاه تهران (با محوریت مسجد دانشگاه تهران) شروع کرد. این طرح در طی سال‌های ۸۴-۸۹ با مرکزیت دانشگاه تهران، اقدام به برگزاری دوره‌های تدبر در سطوح مختلف برای برادران و خواهران نمود. پس از این، در سال‌های ۹۰-۹۲ با مرکزیت حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان (مرکز فاطمی) و در برخی دانشگاه‌ها برگزاری دوره‌های تدبر در قرآن را همراه با استقبال خوب دانشجویان، ادامه داد. این دوره‌ها بعد از یک وقفه‌ کوتاه -که جهت جمع‌بندی تجربیات، تقویت طرح و تدوین محتوای نهایی انجام گرفت- از پاییز ۹۳ با برگزاری دوره جامع تدبر در قرآن در حوزه دانشجویی دانشگاه شریف از سر گرفته شد. از همین زمان فعالیت مجموعه با مرکزیت مؤسسه قرآن و عترت رهپویان امام رضا(ع) با رویکردی جامع‌تر و با کیفیتی بیشتر، تا به حال حاضر ادامه دارد.

 

فعالیت جاری طرح تدبر در قرآن دانشگاهیان


 

کلاسهای متداول قرآن، غالباً یا به آموزش قرائت و حفظ قرآن می‌پردازند، یا به تفسیر برخی آیات و ارائه معارف قرآنی به صورت پراکنده (و معمولاً به شیوه استاد محور) مشغول می گردند و یا به نحو سلیقه محور و غیر ضابطه‌مند تدبر در قرآن را در دستور کار قرار می دهند. همچنین کلاس های قرآنی بطور معمول تفاوتی برای اقشار مختلف در سطح و کیفیت مباحث ندارند. اما طرح تدبر دانشگاهیان تلاش نموده است دوره‌هایی تحت عنوان «دوره جامع آموزش تدبر در قرآن» ویژه دانشجویان طراحی نماید که از جهت سبک محتوایی و اجرایی دارای خصوصیات زیر است:

  1. محور بحث در این دوره، انس و فهم معارف نظام مند سوره‌ها می‌باشد نه صرفاً قرائت یا تفسیر آیات پراکنده.
  2. به تناسب رویکرد تدبری، در این دوره افراد با نظام معرفت قرآنی آشنا می‌شوند و نه با نکات و آموزه‌های اعتقادی یا اخلاقی.
  3. در این دوره، تأکید بر آموزش روش تدبر است و نه صرفاً ارائه معارف قرآنی؛ از این رو علاوه بر آموزش تدبر در برخی از سور، زبان قرآن (زبان عربی قرآنی) نیز به عنوان مقدمه مهم تدبر در قرآن با رویکردی آسان و نوین آموزش داده خواهد شد.
  4. مباحث این دوره روش‌مند و دارای ضابطه است نه ذوقی و سلیقه‌ای.
  5. در این دوره سعی وافر خواهد شد که کلاس‌ها به شیوه مخاطب‌محور و کارگاهی برگزار شود و افراد مشارکت حداکثری در مباحث داشته باشند. همچنین لزوم تلاش متدبرانه شرکت کنندگان در فاصله بین جلسات یکی از الزامات شرکت در این دوره است.
  6. سطح و محتوای دوره حتی الامکان متناسب با قشر دانشجو و دغدغه های وی تنظیم شده است.

در این دوره‌ها مخاطبان ابتدا در یک «پیش دوره» با مقدمات بحث آشنا شده و سپس در آزمون ورودی دوره شرکت می‌کنند و به شرط قبولی، امکان حضور در «دوره اصلی» را می یابند. دوره جامع آموزش تدبر در قرآن طی یک پیش دوره و سه ترم دانشجویی -که مجموعاً یک سال زمان می برد- با مرکزیت مؤسسه قرآن و عترت رهپویان امام رضا(ع) در حال برگزاری است.

تا به حال ۵ نوبت از این دوره ها آغاز گردیده که یک دوره آن به پایان رسیده است. طی این ۵ دوره بیش از ۸۰ جلسه آموزشی و نزدیک به ۲۵۰ ساعت کلاس و مباحثه برگزار شده است. همچنین در این دوره ها تاکنون قریب به ۵۰۰ نفر از برادران برای شرکت در پیش دوره اعلام آمادگی نموده و تعداد ۱۰۰ نفر با موفقیت در آزمون ورودی قادر به شرکت در دوره اصلی شده اند. لازم به ذکر است که ثبت نام این دوره ها بطور متناوب و تقریباً دائمی در طول سال انجام می شود. برای ثبت نام در این دوره ها می توانید به صفحه اصلی سایت مراجعه نمایید.

عکس کلاس-درباره ما-دوره جامع

 

فعالیت‌های گذشته


 

الف) دوره‌های فراگیر آموزشی

یکی از مهم‌ترین فعالیتهای طرح تدبر در قرآن دانشگاهیان، برگزاری دوره‌های فراگیر آموزشی برای دانشجویان دانشگاه‌های تهران بوده است. طی این دوره‌ها با ارائه تدبر برخی از سور محمد(ص) تا ناس، آشنایی اجمالی با مبانی و روش تدبر صورت می‌پذیرفت. تعداد کلاس‌های برگزار شده بدین شکل بیش از ۱۰۰ کلاس در سطوح مقدماتی، متوسطه و تکمیلی بوده و مجموع مخاطبان آنها به بیش از ۳۰۰۰ نفر می‌رسد. این دوره ها در مکان های زیر برگزار شده است:

مسجد دانشگاه تهران، پردیس مرکزی دانشگاه تهران، پردیس فنی دانشگاه تهران، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه اهل بیت(ع)، دانشکده دندانپزشکی شاهد، دانشکده برق دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه علوم تحقیقات.

عکس کلاس-درباره ما

 

ب) فعالیتهای پژوهشی

طرح تدبر در قرآن دانشگاهیان طی سال‌های رشد و نمو خود، سعی نمود نیازهای علمی خود را بر مبنای راهنمایی اساتید و در چارچوب تفکرات علامه‌ طباطبایی(ره) و حضرت آیت الله جوادی آملی(حفظه الله) طی پژوهش‌های مختلف رفع نماید. پژوهش در زمینه مبانی تدبر، مباحث تفسیر و علوم قرآن، مباحث ادبیات عرب، برخی موضوعات علم اصول و برخی از مباحث مرتبط با سیره و تاریخ معصومان(ع) عمده اقدامات در این زمینه بوده است. تألیف مجموعه کتب زبان وحی و برخی دیگر از جزوات و مقالات مرتبط، از جمله دستاوردهای پژوهشی مجموعه «تدبر در قرآن دانشگاهیان» است. (برای بهره گیری از برخی پژوهش های مرتبط با تدبر اینجا را کلیک کنید)

ج) دوره‌های دانش آموختگی

فارغ التحصیلیجهت حفظ و تعمیق انس مستمر متدبرانه با قرآن بعد از اتمام آموزش در کلاس‌ها، تمهیداتی اندیشیده گردید تا متدبران علاقه‌مند، بتوانند به صورت دسته جمعی به تدبر سایر سوره ها بپردازند. در این گروه‌ها تدبر بقیه سوره‌های محمد(ص) تا ناس – که در کلاسها بدان پرداخته نشده بود- در دستور کار قرار گرفت. در بعضی از این جمع‌ها، تمام ۶۸ سوره مبارک محمد(ص) تا ناس تدبر گردید.

 

 

 

د- همایش‌های سوره

یکی از کارهایی که علاوه بر برگزاری سطوح مختلف آموزشی و دوره های فارغ التحصیلی از تابستان سال ۸۸ در دستور کار قرار گرفت، برگزاری سلسله همایش‌های تدبر سور نیمه بلند قرآن کریم بود. این همایش‌ها به هدف انس و آشنایی با تدبر سوره‌های نیمه بلند قرآن، تقویت کار شخصی افراد بدون کمک مربی و حضور در کلاس و تمرین در استفاده از مطالب آموزش داده شده بر روی سور بلندتر، برگزار گردید.

در راستای اهداف فوق، شش برنامه تدبر در قالب همایش برگزار گردید:

  • سوره مبارک نور: شهریور و مهر ۸۸
  • سوره مبارک کهف: بهمن و اسفند ۸۸
  • سوره مبارک احزاب: اسفند۸۸ و فروردین۸۹
  • سوره مبارک غافر: تیر۸۹
  • سوره مبارک انفال: مهر ۹۰
  • سوره مبارک محمد(ص): فروردین۹۱

در هر یک از این برنامه‌ها، با ارائه جزوات مرتبط با تدبر سوره، متدبرین در طول حدود یک ماه سوره مربوطه را تدبر نموده و در نهایت در جلسه همایش شرکت کرده و از ارائه سوره توسط حجت الاسلام صبوحی (از شاگردان استاد الهی زاده) نیز بهره‌مند می‌شدند.

عکس همایش-درباره ما

ه- اردوهای آموزشی-زیارتی

در راستای برقراری الفت میان متدبرین، بهره‌گیری مستقیم از بیانات اساتید، رشد علمی و معنوی، و… تا به حال۱۰ اردوی تدبری ترتیب داده شد: ۶ اردوی قم، ۴ اردوی مشهد مقدس و یک اردوی دماوند.

عکس اردو-درباره ما

و- دوره آموزشی ویژه حوزویان و دانشجویان علوم قرآنی

از ابتدای سال۱۳۹۰ دو دوره تربیت مربی ویژه حوزویان و دانشجویان علوم قرآن برگزار شد که طی آن ضمن آموزش روش تدبر، تدبر سور جزء سی نیز به صورت کارگاهی ارائه گردید.

IMG_0168

ز- هیئت قرآن و عترت(ع)

از حدود سال ۱۳۸۷ هیئتی قرآن محور در ابتدا به صورت خانوادگی و با برگزاری در خانه اعضا شروع به کار نمود. در ادامه با افزایش تعداد اعضاء این هیئت حیثیتی مستقل یافت و تاکنون نیز با حضور حجت الاسلام صبوحی به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

عکس هیئت-درباره ما

ح- حضور در مراسم اعتکاف و إحیا

حلقات تدبر در قرآن در اعتکاف سالهای ۸۵ تا ۸۹ مسجد دانشگاه تهران و همچنین در اعتکاف مسجد دانشگاه شریف و در برخی از مراسمات احیاء دانشجوئی تشکیل شده است.

 

ارتباط با موسسه