معرفی گفتمان قرآن و ولایت


گفتمان قرآن و ولایت، گفتمانی است که نه قائل به قرآن بسندگی است و نه معتقد به ولایت بسندگی و نه آنکه کارکرد و جایگاه قرآن و ولایت را یکی بداند و یا با هم خلط کند.

در گفتمان قرآن و ولایت، قرآن، برنامه جاودانه، کامل و جامع الهی برای همه انسانها است، فلذا قانون اساسی دین الهی است و کار ویژه آن، تبیین چارچوب و کلیات برنامه هدایت جامعه بشری است و وظیفه همه انسانها تدبر در قرآن جهت فهم برنامه الهی است و این امری شدنی برای همگان است.

در این گفتمان، ولی الهی، انسانی است کامل، پیرو محض قرآن و تجلی تمام حقائق آن و وظیفه او رهبری جامعه بشری جهت اقامه دستورات قرآن است.

بر این اساس در گفتمان قرآن و ولایت:

اعتقاد به ولایت، به معنی نقص قرآن و یا عدم امکان فهم قرآن برای عموم نیست و از سوی دیگر، اعتقاد به قرآن کامل و قابل فهم برای همه، نافی نیاز به رهبری الهی برای اقامه و اجرای قرآن نیست.

آنچه عِدل قرآن است، عترت است نه روایت؛ و کار ویژه عترت، ولایت و رهبری امت است و روایات و سیره ایشان، راهنمای رهبران جامعه است نه بیان کننده معانی روشن قرآن.

انسان ولایی باید در فهم دین، قرآن محور باشد و انسان قرآنی در اقامه دین، ولی محور.

گفتمان قرآن و ولایت، نه قائل است به تدبر بسندگی و نه به تفسیر بسندگی و نه به خلط تدبر و تفسیر، بلکه می گوید، در عین اینکه تدبر در قرآن و تفسیر قرآن از هم ساحت جدایی دارند، اما هم ما نیاز به تدبر در قرآن داریم و هم تفسیر قرآن.

در این گفتمان، تدبر، فهم مجموعی و جامع قرآن کریم است و وظیفه همه انسانها بوده و این فهم جامع باید پایه و اساس دینداری همگان باشد. قرآن در مقام فهم تدبری، روشن و گویا بوده فلذا انسانها در این مرحله جز خواندن و مطالعه مکرر قرآن و یادگیری زبان آن (زبان عربی قرآنی) نیازی به هیچ منبع دیگری (مانند روایات و…) ندارند.

در این گفتمان، تفسیر، تبیین جزئیات و تفصیل دستورات قرآن در مقام اجرا و پیاده سازی قرآن در هر زمان و مکان است و پیامبر اکرم(ص)، به دستور خدا در قرآن، مفسر، مبین و مجری قرآن بوده و به وصیت ایشان، اهل بیت(ع)، مفسران و مجریان قرآن در طول زمان حیات بشری بوده و با تربیت ایشان، امر تفسیر و اجرای قرآن در برخی سطوح، قابل انتقال به دیگران نیز می باشد.

بر این اساس در گفتمان قرآن و ولایت:

تدبر در قرآن وظیفه همه مردم است، تفسیر و تبیین قرآن وظیفه رهبران الهی.

همه مردم باید قرآن را بفهمند و به فرمان قرآن از رهبران الهی در اجرای قرآن، تبعیت فعالانه و آگاهانه کنند.

برای تدبر در قرآن (فهم قرآن) به روایت نیازی نداریم، اما برای اقامه و اجرای قرآن به رهبر الهی نیازمندیم.

گفتمان قرآن و ولایت از زاویه‌ای دیگر

جامعه بشری جهت رسیدن به اهداف والای خود نیازمند برنامه الهی است. برنامه الهی برای بشر، همان ادیان الهی است که از طریق وحی به انبیاء عظام و توسط ایشان به جامعه بشری عرضه شد. آخرین و جامع‌ترین دین الهی، دین اسلام است که در قالب وحی قرآنی و توسط پیامبر اکرم(ص) به بشریت رسیده است. هر چند اسلام حقیقت واحدی است، اما خوانش‌های مختلفی از آن صورت گرفته است. گفتمان قرآن و ولایت، نظر به حقیقت این دین الهی دارد و اسلام ناب را جستجو می‌کند. اسلامی که وحی و رسالت؛ قرآن و عترت(ع) را نه جدا از هم و نه صرفاً در کنار یکدیگر، بلکه هر کدام را جامع و کامل و دارای نقشی ویژه دانسته و در عین حال بلوغ و کمال دین را در ابتناء به قرآن و اقتدای به ولی الهی می‌داند. خطوط اصلی این گفتمان را می‌توان در عبارات ذیل بیان کرد:     

  • قرآن، مجرای اعمال ولایت الهی بر انسانها، قانون اساسی دین و برنامه جامع هدایت و مبیّن خطوط کلی بینش توحیدی، انگیزه خدایی، منش و سلوک الهی و عمل وحیانی است. این خطوط کلی برای عموم مردم از طریق انس مستمر متدبرانه با قرآن دست یافتنی است و همه مردم بدان موظفند.
  • برنامه الهی قرآن به مانند همه برنامه‌های بشری، جهت اقامه و اجراء، نیازمند حاکم، رهبر و مجری است. از آنجا که خدا ولی مطلق انسانها است، حق حاکمیت نیز در انحصار خدا است، اما از آنجا که ولایت بر انسان‌ها برای اقامه و اجرای برنامه الهی باید از طریق یک انسان صورت گیرد، لذا این مهم از طریق اولیاء الهی انجام می‌شود. بر این اساس، پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) جانشینان خداوند، جهت اقامه و اجرای قرآن می‌باشند و ایشان در طول ولایت الهی و در حیطه برنامه الهی(قرآن) بر بشریت ولایت دارند و وظیفه جامعه بشری اطاعت آگاهانه از اولیاء جهت اجراء و اقامه قرآن می‌باشد.
  • در صورت غیبت امام معصوم(ع)، ولایت نائبان خاص و عام ایشان، جایگزین است و سنت پیامبر اکرم(ص) و سیره ائمه معصومین(ع)، راهنمای نائبان برای اقامه و اجرای قرآن می‌باشد. البته شرط فهم صحیح و جامع سنت پیامبر اکرم(ص) و سیره ائمه معصومین(ع) (که از طریق روایات و نقل‌های تاریخی به ما رسیده است)، فهم آنها در پرتو قرآن و چارچوبهای بر آمده از آن است.

از این رو بر پایه گفتمان قرآن و ولایت، اجراء و اقامه قرآن جز با سلوک جمعی، تشکیل حاکمیت الهی و تبعیت از ولی الهی میسر نیست و ولایت خدا و والیان الهی و برپایی حکومت الهی جز با بصیرت قرآنی عموم مردم و ولایت‌مداری آگاهانه برخاسته از آن، امکان تحقق ندارد.

برپایه گفتمان قرآن و ولایت، عموم مردم به دو وظیفه مهم بر عهده دارند:

۱٫ تدبر در قرآن جهت درک خطوط کلی بینش توحیدی، انگیزه خدایی، منش و سلوک الهی و عمل وحیانی

۲٫ تبعیت آگاهانه و فعالانه از ولی و حاکم الهی زمان خود در جهت اجراء و اقامه قرآن.

1 دیدگاه در “معرفی گفتمان قرآن و ولایت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *